Vrijheid versus veiligheid, anarchie versus democratie : Ovl IMC

[...]Alsof hij toekomstige opstanden anticipeert, heeft de staat de laatste jaren zijn macht exponentieel uitgebreid. Veiligheid is het dominante paradigma van de staat geworden - de matrix voor een ongeziene ontplooiing van strategieën en technologieën van controle, bewaking en preventie, en voor een permanente oorlogszuchtige mobilisatie.

Het voortdurende bekladden van verschillende vormen van dissidentie en protest onder de noemer van een bedreiging van de staatsveiligheid – bijvoorbeeld, klimaat- en antioorlogsactivisten die gearresteerd worden onder de antiterroristische wetten – maken duidelijk dat de zogenaamde ‘oorlog tegen het terrorisme’ al degenen die niet instemmen met de staatskapitalistische orde viseert. Tezelfdertijd echter zouden we deze logica van beveiliging en uitzondering moeten zien als een reactie op een zekere crisis in de symbolische orde van de natiestaat in tijden van kapitalistische globalisering. De natiestaat als houder van soevereiniteit is minder zeker geworden; zijn grenzen en identiteit minder duidelijk afgebakend. Veiligheid wordt daardoor een manier voor de soevereiniteit om zichzelf opnieuw te bevestigen in deze instabielere mondiale orde. Door veiligheidsmechanismen strekt de staatsmacht zich uit voorbij zijn eigen grenzen en bouwt hij netwerken van bewaking, opsluiting, controle en oorlogsvoering uit die niet langer strikt bepaald worden door nationale grenzen. Gevangenissen zijn geen gevangenissen maar kampen, oorlogen niet langer oorlogen maar ‘politie’operaties; globale netwerken van bewaking en informatie-uitwisseling... We bevinden ons midden in een, zoals Agamben het zou uitdrukken, zone van indistinctie, waarin nationale soevereiniteit uitloopt in globale veiligheid, terwijl tegelijkertijd bestaande grenzen worden gematerialiseerd en gefetisjeerd en er overal nieuwe worden opgetrokken.

Deze ontwikkelingen openen twee belangrijke ruimtes voor contestatie. Ten eerste, de veiligheidslogica zelf, vandaag alomtegenwoordig geworden, moet gezien worden als een mechanisme van depolitisering: het is een manier om een bepaalde orde aan de sociale realiteit op te leggen die zelflegitimerend en voorbij iedere kritiek is; het is een ideologie die de oneindige accumulatie van staatsmacht toelaat. Daarenboven valt, zoals Foucault aantoonde, de idee van veiligheid – zoals ze functioneerde in de liberale regeringsvertogen in de 18de eeuw - haast samen met de idee van vrijheid zelf. Vandaag denken we over vrijheid als iets dat strikt beperkt is door veiligheid; vrijheid en veiligheid zijn een twee-eenheid geworden, waarin de eerste niet gedacht kan worden zonder de tweede, en waarin de eerste altijd wijkt voor de eisen en prerogatieven die worden opgelegd door de tweede. De liberale idee van een juist evenwicht tussen veiligheid en vrijheid is een illusie. Het enige toekomstbeeld dat het veiligheidsparadigma – met zijn kwaadaardige technologieën en perverse logica die ons in de greep van een double bind houdt - ons biedt, is een leeg, gecontroleerd, overbelicht landschap, waar alle hoop op emancipatie is vervaagd en waar het enige wat we nog kunnen doen het obsessief berekenen is van de risico’s in een leven met het altijd aanwezige schrikbeeld van de catastrofe. Het veiligheidsparadigma intensifieert een micropolitiek van angst, die een soort van veralgemeende neurose teweegbrengt. Het is tegen deze staatsillusie van veiligheid, en het affect van angst en wanhoop dat zij produceert, dat de radicale politiek slag moet leveren. Zij moet de hoop op emancipatie opnieuw laten herleven en het risico van de politiek affirmeren. Dit houdt meer in dan het terugvorderen van verloren vrijheden; het gaat erom een nieuwe taal van vrijheid uit te vinden die niet langer bepaald wordt door de veiligheidswaan. Vrijheid moet ontdekt worden voorbij veiligheid, en dit kan enkel bereikt worden door praktijken van politieke contestatie, door vormen van verzet, door manieren van collectieve ongedisciplineerdheid en ongehoorzaamheid. Zo worden bijvoorbeeld de weigering en de ondermijning van bewaking, en zelfs de bewaking van de bewaking, deel van een nieuwe taal van verzet die het verlangen uitdrukt van een leven dat niet langer ‘beveiligd’ wil worden. [...]

[...]De kloof tussen de gewone mensen en de politieke elites lijkt nooit breder of dieper te zijn geweest. De verschijning van wereldwijde sociale bewegingen duidt dan ook op de poging om een alternatieve politieke ruimte te scheppen, een nieuw politiek lichaam: niet langer de massa van gehoorzame burgers die de formeel democratische verordeningen van de macht gehoorzamen, maar eerder een opstandige, afwijkende massa – burgers die niet gehoorzamen en die weigeren de autoriteit te erkennen van degenen die hen vertegenwoordigen, en die aldus de band tussen het subject en de staat verbreken. Daardoor stelt de antikapitalistische beweging niet alleen de hegemonie van het neoliberale kapitalisme in vraag, maar ook de symbolische claim van de ‘democratische’ staat om voor zijn burgers te spreken. Radicale bewegingen zijn vandaag echter niet post- of antidemocratisch, zij vinden eenvoudigweg de huidige aangeboden vormen van democratie ontoereikend, en zij trachten de politieke ruimte open te breken voor alternatieve en meer democratische modi van democratie.[...]

[...]Democratie bestaat vandaag in de uitvinding of heruitvinding van ruimtes, bewegingen, levenswijzen, economische ruilvormen en politieke praktijken die de stempel van de staat weigeren en relaties van gelijke vrijheid koesteren. De gevechten die vandaag tegen het kapitalisme en de staat gevoerd worden, zijn democratische gevechten. Tegelijkertijd echter is er een zekere vorm van ontevredenheid met de term ‘democratie’. We kunnen hier Bakoenin herhalen die de term democratie ‘niet bevredigend’ vond. Zoals Derrida zelf over democratie zei: ‘Als een term is hij niet heilig. Ik kan op één of andere dag zeggen: ‘Neen, het is niet de juiste term. De situatie laat toe of vraagt dat we een andere term gebruiken …’’ De situatie is veranderd, en de nieuwe vormen van autonome politiek die momenteel opkomen vragen om het gebruik van een andere term: anarchisme.[...]

[...] [Het liberalisme en het socialisme hebben] schipbreuk geleden op de rotsige kusten van de staatsmacht, en het anarchisme is nu op de voorgrond van onze politieke verbeelding getreden. Er heeft zich een bepaalde paradigmaverandering voorgedaan in de politiek, weg van de staat en formele representatieve instituties, die nog wel bestaan maar steeds meer als holle vaten zonder leven, en naar bewegingen. Hier verschijnen nieuwe politieke uitdagingen en vragen (over vrijheid voorbij veiligheid, democratie voorbij de staat, politiek voorbij de partij, economische organisatie voorbij kapitalisme, globalisering voorbij grenzen, leven voorbij biopolitiek), en het anarchisme is het best gewapend om aan deze uitdagingen en vragen een antwoord te bieden, met de originaliteit en de vernieuwingskracht die de nieuwe situatie vereist.

(Het hier bovenstaande zijn uittreksels uit het laatste hoofdstuk van Saul Newmans boek: The Politics of Post Anarchism, p. 170 e.v.
Zie voor meer ook Newmans artikel ‘De horizon van de anarchie’: http://ovl.indymedia.org/news/2011/03/31324.php of http://www.flexmens.org/drupal/?q=node/821