Bezoek aan de ‘sans papiers’ van Calais : Ovl IMC

Bezoek aan de ‘sans papiers’ van Calais

Op zondag 21 januari gingen we met een delegatie vanuit Gent met ingezamelde kledij en wat centen op bezoek bij de Association Salam. Deze vrijwilligersorganisatie organiseert in samenwerking met enkele andere organisaties uit de regio van Calais diverse vormen van elementaire hulp t.a.v. de vluchtelingen die in Calais verblijven.
Verblijven is een eufimistisch woord voor een complete weigering tot een verblijf.
Ondanks het feit dat Calais wordt bestuurd door een burgemeester met een communistische signatuur (Jacky Hénin -membre du Parti communiste français (PCF), maire de Calais depuis avril 2000 et député européen depuis 2005), lijkt er geen sprake te zijn van een ‘links’ beleid t.a.v. vluchtelingen en sans papiers.
Gedurende zes maanden moesten de hulpverleningsorganisaties strijden tegen het bestuur om over één kraan met drinkbaar water te kunnen beschikken.
Terwijl er een harde wind over het desolate terrein waait, zien we enkele vluchtelingen zich in bloot bovenlijf aan de kraan wassen. Anderen zien we naar de kraan toestappen om er te kunnen van drinken. Op het terrein zien we verschillende groepen vluchtelingen rond brandende vuurtjes zitten. Ze zitten dicht tegen elkaar gehurkt met een wezenloze blik voor zich uit te staren. Er wordt nauwelijks met elkaar gepraat. Sommigen onder hen vertonen sporen van vechtpartijen. De onmenselijke situatie waarin ze verkeren, ontneemt hen elke vorme van menselijkheid.

Uit getuigenissen blijkt dat de vluchtelingen zich hebben gesegregeerd volgens afkomst of nationaliteit. Afghanen, Pakistanezen, Indonesiërs,… organiseren zich volgens hun afkomst.
We zien de meeste vluchtelingen wachten.
Wachten en nog eens wachten.
Tegen 14u komen de hulporganisaties voedsel brengen. Op zondag wordt er ook soep aangeboden. Een uur voor de voedselbedeling start, zien we een tweehonderdtal vluchtelingen aanschuiven. Ze wachten voor een gesloten barak.

Ongeveer de helft van de wachtende vluchtelingen zijn nog minderjarig. We noemen ze kinderen, want het zijn ook kinderen. Sommigen zijn slechts twaalf, dertien jaar.
Terwijl ze wachten, cirkelen de meeuwen boven hun hoofden. We worden onverwachts met deze pijnlijke metafoor geconfronteerd: als hongerige meeuwen staan de vluchtelingen rond de barak te drummen.
Eén van de vluchtelingen stelt voor om het gerief dat we vanuit Gent hebben meegebracht, hier niet te verdelen. Hij waarschuwt ons voor duw- en trekpartijen. Al eerder hadden we beslist om alles af te geven bij de Association Salam, net omwille van het feit dat we dergelijke taferelen wilden vermijden.
Wanneer de voedselbedeling start, zien we onwezenlijke taferelen: er wordt geduwd en getrokken en de hulpverleners roepen en schreeuwen. Er moet kalmer worden aangeschoven, of de barak gaat dicht. Even later wordt deze waarschuwing in daden omgezet. De barak gaat dicht tot de groep vluchtelingen enigszins zelf de orde heeft hersteld. Het tafereel zet zich verder: wie een lege beker en een homp brood krijgt toegestopt, spoedt zich naar de stand waar de soep wordt bedeeld. Volwassen vrijwilligers staan de soep te bedelen. In de buurt van de soepbar – en helemaal niet te vergelijken met de hippe soepbars die we in onze steden kennen – gaat een oudere vrouw met ons in gesprek. Bij haar thuis vangt ze dertien vluchtelingen op. Ieder van hen hoopt de oversteek naar Groot-Britannië te maken. Velen van hen hebben weinig tot geen zicht hoe de Europese wetgeving inzake asielbeleid in elkaar steekt. Ze zijn naar Europa gekomen met het idee dat ze hier een nieuw bestaan konden ontwikkelen. Groot-Britannië lijkt hun het land waar ze deze droom kunnen realiseren.
Wie niet door deze of andere burgers van Calais wordt opgevangen, slaapt in ‘de jungle’. Het duurt even tot we doorhebben wat we onder ‘de jungle’ mogen verstaan. Tientallen vluchtelingen slapen op een paar kilometer van het terrein in een bos, dat aan één van de vele industrieterreinen van Calais grenst. Sylvie en Hélène van Association Salam brengen ons tot in het bos. Terwijl we door het bos stappen, zijn we getuige van hoe de vluchtelingen hier trachten te overleven: naast het vele afval zien we enkele vuurtjes waarrond de vluchtelingen wellicht trachten te verwarmen. Naast de vuurtjes zien we constructies van takken, plastic en dekens die hen op die manier enigszins tegen de koude en de neerslag trachten te beschutten.

Zelfgemaakte schuilplaatsen in 'de jungle'.

Uit verschillende getuigenissen blijkt dat de gendarmerie hier enkele keren met branders het beschuttingsmateriaal van de havelozen is komen verbranden. Eén keer werden vluchtelingen bij deze actie gewond en werden enkele vrouwen en kinderen hierbij zwaar verbrand. De gendarmerie komt nu nog steeds in het bos, maar sindsdien gebruiken ze traangas, die een hele tijd blijft hangen, om de vluchtelingen te verjagen.
De vier ‘sans papiers’ die vanuit Gent zijn meegekomen, staan versteld van de onmenselijke manier waarop de vluchtelingen hier worden behandeld. Abdel heeft vanuit Victoria Deluxe een camera meegebracht en maakt beelden van wat we te zien krijgen. Wat we mentaal niet kunnen geloven, wordt in beeld gebracht: een totaal inhumane situatie waartegen we ons moeten verzetten. We plannen om een audiovisueel verslag te maken van ons bezoek en hier in Gent een informatie-avond rond te organiseren. We geloven in solidariteit tussen burgers en steden. Voor de zoveelste keer lijkt de politiek te falen. En dan nog in de Republiek; in de bakermat van onze democratie. We zijn het gezeik van de verlichte humanisten kotsbeu. We willen handelen. Op onze manier, ver weg van wat de Staat ons wil opleggen.

De aanpak van Sarkozy wordt hier in zijn absoluutheid gevolgd: een compleet ontmoedigingsbeleid en de absolute wil om de vluchtelingen te verdrijven. Burgers die de vluchtelingen willen helpen worden gedemoniseerd en geïntimideerd. Veel burgers van Calais lijken immuun te zijn geworden t.a.v. dit leed. We zien ook hoe auto’s voorbijrazen zonder dat de bestuurders nog een blik op het terrein werpen. Dit lijkt hun strategie: het weigeren van de blijk van de ‘Andere’, die om hulp en steun vraagt.
Ellen, die als cineaste van Deluxe is meegereisd, weigert om zich als cineaste te gedragen. Samen met Said, Abdel, Tourad, Nadir en de andere vrijwilligers uit Gent, zoeken we hoe we ons tot deze situatie kunnen verhouden. We zijn toeschouwer, we zijn getuige van dit drama.

Het doet ons nadenken hoe we kunnen handelen. Door de inspanning en alertheid van pastor Johan Maertens werd er op enkele weken tijd behoorlijk wat warme kleding ingezameld. We zijn blij dat we deze konden overhandigen aan Association Salam. Hun dank was oprecht. We weten en beseffen dat we vanuit Gent weinig kunnen doen, maar we zijn er geweest en we willen nog terugkeren. Met opnieuw wat materiële hulp en opnieuw wat centen. In de terugkeer werd er weinig gesproken.
Tegen zoveel onmenselijkheid vonden we geen woorden van verzet!

Verslag Dominique Willaert

De solidariteitsdelegatie:
Johan - Catholic Worker Gent
Helen, Dominique en Said - Victoria Deluxe
Alex - Vluchtelingen Aktie Komitee
Freddy - Hand in Hand Heirnis
Eveline - CRER Brussel
Toon - Actiekeuken Kokkerellen
Abdel, Tourad, Nadir - UDEP, de Unie van Mensen Zonder Papieren

Met de steun van:
Victoria Deluxe, De Protestantse Rabotkerk, Vluchtelingen Onthaal Sint-Niklaas,
vzw Gemeenschap van de Goede Herder, vzw 't Atelier Wingene, Hand in Hand Heirnis,
Vluchtelingen Aktie Komitee
en de vele individuele mensen die ons materiaal schonken.

Met veel dank aan de dertig vrijwilligers van Association Salam voor hun dagelijkse inzet: http://www.associationsalam.org/

Uw steun is welkom op rekening nr. 736-0011516-37, mvv Calais